Gastroskopi, kolonoskopi ve PEG

Endoskopi, sindirim kanalının içini kamerayla görmek ve gerektiğinde aynı seansta örnek almak, polip çıkarmak, kanamayı durdurmak demektir. Yıllarca "mide ilacı" kullanılan pek çok şikâyetin cevabı on beş dakikalık bu incelemededir.

Gastroskopi

Serçe parmağı kalınlığında, esnek, ucunda kamera olan bir aletle ağızdan girilerek yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağı incelenir. Görüntü ekrana büyütülerek yansıtılır; iltihap, yara, polip, tümör ve kanayabilecek damar genişlemeleri görülür. Şüpheli dokudan biyopsi alınır, polipler çıkarılabilir, kanayan yara dağlanabilir.

Kimlere yapılır: uzun süredir mide şikâyeti olanlara; orta ve ileri yaşta yeni başlayan mide şikâyetinde; iştahsızlık, hızlı kilo kaybı, açıklanamayan ağız kokusunda; ilaçla geçmeyen sindirim sorunlarında; reflü şikâyetlerinde ve sebebi belli olmayan astım ve sık boğaz iltihabında; mide kanaması geçirenlere ve kansızlığı olanlara; yutma güçlüğü ve takılma hissinde; mide kanseri şüphesinde ve mide kanseri olanların birinci derece akrabalarına.

Hazırlık: işlemden önce sekiz saat katı gıda alınmaz, dört saat öncesine kadar su içilebilir. Mide şurupları alınmaz. Sürekli kullanılan ilaçlar hekime bildirilir. Takma diş ve gözlük çıkarılır; oje varsa en az bir tırnaktan temizlenir, çünkü oksijen ölçümü parmaktan yapılır.

İşlem: boğaz spreyle uyuşturulur, damardan sakinleştirici verilir, hasta sol yanına yatar, dişlik takılır. Görüş için mideye aralıklı hava verilir; gerginlik hissedilir, ağrı hissedilmez. Nefes alma serbesttir. İşlem 10–15 dakika sürer; kalan hava sonradan geğirme ve gazla çıkar.

Mide asidi sığır etini ve metalleri eritebilecek güçtedir; midemizi yakmamasının sebebi, mideyi porselen sırı gibi kaplayan sümüksü tabakadır. Alkol ve sigara bu sırın kalitesini bozar; mide yaralarının en sık iki sebebi bunlardır.

Kolonoskopi

Kıvrılabilen ışıklı bir aletle makattan girilerek kalın bağırsağın tamamı, gerektiğinde ince bağırsağın son bölümü incelenir. İlaçlı röntgen filmlerinden daha kesin tanı koyar ve tanının yanında tedavi olanağı vardır: polip çıkarma, kanama durdurma, biyopsi. Divertikül, iltihaplı bağırsak hastalığı ve bağırsak kanseri bu yolla tanınır.

Bağırsak temizliği işlemin başarısını belirler. Bir gün önceden başlayarak ağızdan alınan bağırsak temizleyici ilaçlar ve bol sıvı ile bağırsak boşaltılır; birkaç yöntem vardır, size uygun olanı birlikte seçilir. Temizlik yetersiz kalırsa görüş kapanır ve işlem tekrarlanabilir. Kalp ve tansiyon ilaçlarının çoğu alınabilir. Kan sulandırıcı, aspirin, insülin, demir ilacı ya da antibiyotik kullanıyorsanız mutlaka söyleyin — kan sulandırıcıya ara verilip verilmeyeceği ilacı yazan hekimle birlikte planlanır; kendiliğinizden kesmeyin.

İşlem 15–60 dakika sürer, sonrasında bir iki saat gözlem yapılır. Verilen havaya bağlı baskı hissi ve hafif kramplar olabilir; sakinleştirici ilaçlarla rahat geçer. Bağırsağın aşırı kıvrımlı olması ya da önceki karın ameliyatlarına bağlı yapışıklıklar nedeniyle aletin sonuna kadar ilerletilemediği durumlar olur; bu durumda tetkik tekrarlanır ya da başka yöntemle tamamlanır. Kalın bağırsağın son noktası olan çekumda, apandisin ağzı ve ince bağırsağın döküldüğü kapak görülür; buraya ulaşmak, incelemenin tam yapıldığının kanıtıdır.

Tarama. Kalın bağırsak kanseri, kanser ölümlerinin en sık sebeplerinden biridir ve neredeyse her zaman yıllar boyunca sessiz büyüyen bir polipten gelişir. Tarama kolonoskopisi bu polipleri kansere dönüşmeden bulup çıkarır. Ortalama riskli kişilerde 50 yaşında (bazı kılavuzlarda 45) başlanır; normal bulunan kolonoskopi on yılda bir tekrarlanır. Polip bulunanlarda ve ailesinde kalın bağırsak kanseri olanlarda aralık kısalır ve başlangıç yaşı öne çekilir. Dışkıda gizli kan testi daha basit bir tarama aracıdır; pozitif çıktığında kolonoskopi gerekir.

PEG: mide beslenme tüpü

Ağızdan beslenemeyen — yutma güçlüğü, yemek borusu darlığı ya da tümörü, yutmayı engelleyen sinir ve kas hastalıkları, uzun süreli bilinç kapalılığı — ve bu durumu üç dört haftadan uzun sürecek hastalarda, besinlerin doğrudan mideye verildiği bir tüp yerleştirilir. Burundan beslenme uzun sürede burun, yutak ve yemek borusuna zarar verir; PEG bunun yerine geçer.

İşlem lokal anesteziyle, endoskop eşliğinde 5–10 dakikada yapılır: endoskop mideye girer, karın duvarından en uygun noktaya ince bir tüp geçirilir. Karın zarı iltihabı, karında sıvı toplanması ve düzeltilemeyen kanama bozukluğu olanlara yapılmaz. Tüpün kazara erken çekilmesi, sızıntı ve tüp çevresinde enfeksiyon başlıca sorunlardır; tüp bakımı hasta yakınlarına öğretilir.

Sık sorulanlar

Değerlendirme için randevu Reflü ve mide fıtığı