Eski sitemden güncellenerek · Eylül 2026

ERCP acildir: tıkanma sarılığında hayat kurtarır

Safra yolu tıkandığında saatler önemlidir. Kanalda biriken safra mikrop için uygun bir ortamdır; tıkanıklık açılmazsa safra yolu iltihabı ve kana mikrop karışması gelişir. ERCP, bu kanalı ameliyatsız açan işlemdir ve tıkanma sarılığında hayat kurtarır.

ERCP nedir

Endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi. Ağızdan girilen özel bir endoskopla mide ve onikiparmak bağırsağı geçilir; safra kanalının bağırsağa açıldığı kapıya — papilla — ulaşılır. Buradan kanala ince bir kateter sokulur, röntgende görünen bir boya verilir ve safra yollarıyla pankreas kanalı skopi altında görüntülenir. Gerekirse aynı seansta tedavi yapılır: kanalı tıkayan taş çıkarılır, kanal ağzındaki darlık açılır, biyopsi alınır ya da kanalı açık tutmak için stent yerleştirilir.

Safra, karaciğerde salgılanan ve yağların sindirimine yarayan bir sıvıdır. Öğün aralarında safra kesesinde depolanıp yoğunlaşır, yemekle birlikte bağırsağa boşalır. Kesedeki küçük taşlar kanala düştüğünde bu akış tıkanır; sarılık, kolanjit ya da pankreatit bunun sonucudur.

Hangi durumlarda yapılır

Tıkanma sarılığı. Safra kanalı taş, tümör ya da kanal ağzındaki darlık nedeniyle tıkanır; gözlerde ve ciltte sarılık, koyu idrar, açık renkli dışkı gelişir. Taş çıkarılarak ya da stent konarak akış yeniden sağlanır.

Kolanjit. Tıkalı kanalda biriken safrada bakteri çoğalır: titremeyle yükselen ateş, sağ üst karın ağrısı ve sarılık. Ciddi sonuçları olabilen bir tablodur; kanalın gecikmeden açılması gerekir.

Safra taşına bağlı pankreatit. Ani pankreas iltihaplarının büyük çoğunluğuna, safra ve pankreas kanallarının ortak ağzını tıkayan bir taş yol açar. Tıkanıklığın ERCP ile giderilmesi tedavinin parçasıdır.

Safra kanalı ve pankreas tümörleri. Kanalı açık tutmak için stent yerleştirilir; sarılık geriler, hasta ameliyata ya da diğer tedavilere hazırlanabilir.

Hazırlık

En az altı saat açlık gerekir. Diğer hastalıklarınızı, alerjilerinizi ve kullandığınız ilaçları hem işlemi yapan hekime hem hemşireye söyleyin. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız kendiliğinizden kesmeyin; ilacı yazan hekimle birlikte planlanır.

İşlem nasıl geçer

Kol damarına ince bir kateter takılır; sakinleştirici ve gerektiğinde tedavi edici ilaçlar buradan verilir. Parmağa takılan bir algılayıcı kalp hızını ve oksijeni izler. Boğaz uyuşturulur, ağızlık yerleştirilir, hasta sol yanına ya da sırtüstü yatırılır. Damardan verilen ilaçla uyuklar hâle gelirsiniz; bu narkoz değildir, ağrı hissedilmez, istendiği anda uyandırılabilirsiniz. Çok riskli hastalarda işlem uyutulmadan da yapılabilir.

Endoskop papillaya ulaşınca kanala girilir ve boya verilerek kanallar görüntülenir. Çoğu zaman kanal ağzı elektrikli bir bıçakla genişletilir (papillotomi); taşlar sepet ya da balonla dışarı alınır, büyük taşlar önce kırılır. Gerekirse kanalın kapanmaması için geçici ya da kalıcı stent konur. İşlem genellikle yarım saat ile bir saat arasında sürer.

Riskler

ERCP'nin kendine özgü riskleri vardır ve literatürde işlemlerin yüzde beş ile on arasında bir bölümünde bir sorun bildirilir. En önemlisi pankreatittir; çoğu hafif seyreder, bazıları yatış gerektirir. Kanama genellikle taşın alındığı papilla bölgesinden olur ve çoğunlukla kendiliğinden durur; nadiren endoskopik müdahale gerekir. Bağırsak ya da safra yolu yaralanması seyrektir. Kolanjit, kanalın yeterince boşaltılamadığı durumlarda gelişebilir ve antibiyotik gerektirir. Bu riskler, tıkalı kalan bir safra yolunun riskiyle birlikte değerlendirilir; tıkanma sarılığında beklemenin bedeli işlemin riskinden büyüktür.

İşlemden sonra

Sakinleştirici ilaç nedeniyle o gün araç kullanmayın. Bağırsağa verilen hava nedeniyle dolgunluk ve gaz olur, birkaç gün dışkı düzeni değişebilir. Ne zaman yemeye başlayacağınızı hekiminize sorun. Hasta genellikle ertesi gün taburcu olur. Taş safra kesesinden gelmişse kese, işlemden birkaç gün sonra alınır; bunu safra yolu tıkanıklığı sayfasında ayrıca anlattım.

Konunun tamamı — tarihçesi, hazırlık listesi, işlem adımları ve sorularınız — ayrı bir sitede: ercp.com.tr.

Sık sorulanlar